Laat de trompet schallen vooreen Jubeljaar

Waar vraag je hulp bij geldzorgen?

Tue, 25 Apr 2023 13:02:25 GMT

Door Marieke Ariëns

Waar vraag je hulp bij geldproblemen?

Financiële problemen ontstaan vaak heel geleidelijk. Heel langzaam zak je weg. Je hebt het zelf vaak nog niet in de gaten. Je denkt vaak, dat komt wel goed. Dat los ik binnenkort op! Maar wanneer het langer duurt. Wanneer je schulden steeds een klein beetje oplopen. Wanneer je steeds minder grip hebt op je portemonnee. Wanneer vraag je dan om hulp en welke hulp?

In de jaren dat ik als bewindvoerder werkte, heb ik alle vormen van hulpverlening voorbij zien komen. Ik ben blij dat we deze systemen hebben in Nederland. Tegelijkertijd heb ik overal een naar gevoel bij. Wie zit er nu te wachten op hulpverleners die zich met jouw geldzaken bemoeien? Dat is heel erg ingrijpend. Er bekruipt me, of ik nu bij een gemeente ben en een schuldhulpverlener tegenover me heb, of bij mensen thuis met een maatschappelijk werker naast me, altijd een heel onaangenaam gevoel. Een triest gevoel. Een gevoel van veel liever hard weg willen rennen. Een gevoel van schaamte, liever jezelf willen verstoppen.

Ik denk dat vele mensen die zich reeds door deze trajecten heen hebben geworsteld, dit gevoel zullen herkennen. Misschien is het goed om dit toe te laten, erover te praten met mensen uit je omgeving of de hulpverleners zelf. Want mócht je in de situatie zitten dat je hulp nodig hebt, dan is er maar één ding erger om te doen en dat is niets doen!

Welke hulp is er?

In Nederland hebben we, in vergelijking met andere landen, een prachtig sociaal stelsel. Daarvoor moet je wel de weg weten, want er is veel aanbod en veel bureaucratie.

Wanneer ik je mogelijkheden zo kort mogelijk samenvat, heb je de volgende opties:

1. Je gaat er zelf heel erg goed voor zitten, brengt je administratie op orde en beseft vooral dat dit, ondanks dat het vervelend is om te doen, op dit moment extreem belangrijk is en veel aandacht nodig heeft. Waar nodig tref je zelf regelingen met je schuldeisers. Hierbij kun je hulp vragen van iemand uit je omgeving of bijvoorbeeld je werkgever (indien je je daarbij comfortabel voelt).

2. Lukt dit je niet zelf dan heb ik de online training 'Geld, je basis' voor je, waarbij ik je toe zal leiden naar een georganiseerde administratie, een oplossing voor jouw schulden (zelf oplossen of schuldhulp) en een meer positieve mindset over geld. Er zijn ook online budgetcoaches te vinden (bijvoorbeeld bij Fikks).

3. Past een online training niet bij je, dan kun je je melden bij je gemeente. Je gemeente zal samen met jou bekijken welke hulpvorm bij je past.

4. Bijvoorbeeld een budgetcoach. Dit is iemand die een of enkele afspraken met je inplant en samen naar jouw probleempunten kijkt. Je pakt alle taken zelf op en de budgetcoach geeft je tips.

5. De gemeente kan je ook aanraden om in budgetbeheer te gaan. Dit is iemand die een deel van je administratie beheert. Jullie maken samen afspraken en de budgetbeheer opent vervolgens een bankrekening voor je zal betalingen voor je verrichten. Budgetbeheer is meestal voor een langere termijn, van enkele maanden tot meerdere jaren.

6. De gemeente kan je ook adviseren om beschermingsbewind aan te vragen. Dit is iemand die je gehele administratie beheert. De kantonrechter moet hierover een uitspraak doen, na de uitspraak beslist de beschermingsbewindvoerder over jouw geldzaken. De beschermingsbewindvoerder zorgt dat jij leefgeld ontvangt per week bij voldoende inkomsten en zal nadat het maandbudget in orde is op zoek gaan naar schulden. Beschermingsbewind is voor de lange termijn, dus meerdere jaren.

7. Zijn er meerdere zeer intensieve problemen in je leven, waaronder financiële problemen, dan kan curatele geadviseerd worden. Bij deze vorm van hulpverlening, waarover de kantonrechter ook uitspraak doet, ben je volledig handelingsonbekwaam. Deze zeer ingrijpende maatregel wordt niet snel toegepast.

8. Heb je schulden die je níet zelf kunt oplossen, ook wel onoplosbare of problematische schulden genoemd, dan is schuldhulpverlening noodzakelijk. Zie ook mijn blog over schulden . Schuldhulpverlening verloopt ook via de gemeente. De volgende mogelijkheden zijn er:

9. Minnelijke schuldhulp: zonder tussenkomst van de rechter zal een schuldhulpverlener van de gemeente je situatie in kaart brengen en betalingsregelingen met je schuldeisers stellen. Je hebt je te houden aan een aantal voorwaarden en wanneer dit lukt heb je na drie jaar een schone lei.

10. Saneringskrediet: schuldhulp zonder tussenkomst van de rechter. De schuldhulpverlener van de gemeente zal je situatie in kaart brengen. De gemeente lost jouw schulden af en vervolgens betaal jij 18 maanden een bedrag aan de gemeente waarna je schuldenvrij bent. Deze vorm van schuldhulpverlening wordt niet meer heel veel aangeboden.

11. Sommige gemeenten bieden inmiddels ook ' Collectief Schulden Regelen' aan. Al je schulden worden dan gebundeld en jij lost maandelijks 1 bedrag af. Het lijkt voor jou erg op het saneringskrediet. Achter de schermen is het echter anders geregeld, gemeenten hebben dan al vaste afspraken met alle instanties waardoor er voor hen veel minder werk verzet hoeft te worden dan wanneer er voor elke individuele klant met elke schuldeiser een akkoord moet worden getroffen. Ik hoop dat deze werkwijze zich snel over Nederland zal verspreiden!

1 2. Is schuldhulp zonder tussenkomst van de rechter zoals optie 9, 10 en 11 niet mogelijk omdat schuldeisers niet akkoord gaan met de betalingsvoorstellen van de schuldhulpverlener dan is de WSNP (Wettelijke Schuldsanering Natuurlijke Personen) je laatste optie. Ook dit is een traject van 18 maanden met strenge toelatingseisen. De rechter moet hier een uitspraak over doen.

Kortom

Je hebt géén andere keuze dan in actie te komen en je problemen aan te pakken. Je hebt véél keuze als het gaat om welke vorm van hulpverlening bij je past. Daarbij is zelfinzicht en het aankijken van de ernst van je situatie het belangrijkste. Wat kun je goed en wat kun je minder goed? Lukt het je om zelf aan de slag te gaan met je administratie? Hoe groot zijn je problemen nu?

Dus kortom, aan de slag en blijf daarbij vertrouwen op jouw eigen, betere en meer ontspannen toekomst. Want dat is dan wel echt het voordeel van in Nederland wonen, je krijgt een tweede kans! Pak je je problemen niet aan, dan kom je echter in de overheidsmolen terecht, en dat kan je autonomie heel erg beperken. De gekste beslissingen neem je dan niet meer zelf... Dat wil je voorkomen, toch?

Wanneer heb je schulden?

Wed, 15 Feb 2023 14:09:50 GMT

Door MArieke Ariëns

Schulden

Wanneer je schulden hebt? Vanaf je eerste schuldeiser, 'zit je in de schulden'. Of het nou een hoog of laag bedrag is, je hebt schulden. Iets om te onthouden!

Je hebt allerlei soorten schulden. Beginnende schulden, oplosbare schulden, onoplosbare schulden. Zo bestaan er nog veel meer soorten schulden. Wij beperken ons tot die termen die voor jóu belangrijk zijn.

Maar wanneer heb je nou échte schulden?

Om deze vraag te kunnen beantwoorden moet je weten hoe je er financieel voor staat. Ga altijd op onderzoek uit in je eigen boekhouding. Zorg dat je weet wat jouw schuldensituatie precies is. Hoeveel schulden heb je? Bij welke schuldeisers? Hoeveel ruimte heb je bij een optimaal maandbudget om maandelijks schulden af te lossen? Kun je nog wat meer ruimte vrij maken?

In de meest gunstige situatie ga je bij je eerste schuldeiser direct aan de slag! Neem je je situatie meteen serieus, hoe saai je geldzaken en boekhouding ook zijn. Hoe eerder je begint, hoe sneller je alles hebt opgelost en verder kunt met je leven. Wacht je langer en beginnen de schulden zich op te stapelen? Dan moet je meer moeite doen en kost het je meer tijd voordat je een oplossing hebt gevonden.

Je schulden kunnen heel snel zóver oplopen, dat je ze niet meer zelf kunt oplossen. Je kunt dan te maken krijgen met deurwaarders, beslag, energieafsluiting, tekort aan eten en zelfs huisuitzetting. Duidelijker gezegd: geldproblemen voor je uitschuiven kosten je gelukkige levensjaren. Eenmaal in de schulden heb je heel snel in de gaten hoe moeilijk het leven dan opeens wordt, hoeveel zorgen je je hierover kunt maken. Dan snap je wat ik bedoel met gelukkige levensjaren.

Wat kun je doen dan?

Nou, niet lekker rustig afwachten in ieder geval! Luister het luisterboek Jubeldag om een idee te krijgen van wat je te wachten staat wanneer je schulden oplopen.

Stel, je hebt betalingsachterstanden, stel dan zo snel mogelijk vast of je oplosbare schulden hebt, of onoplosbare schulden. Daarvoor heb je een compleet maandbudget en schuldenoverzicht nodig.

Oplosbare schulden zijn schulden die je zelf kunt oplossen door het treffen van betalingsregelingen.

Onoplosbare schulden zijn schulden die je níet meer zelf kunt oplossen, hiervoor heb je hulp nodig van een schuldhulpverlener.

Of je nu oplosbare of onoplosbare schulden hebt, er zijn genoeg mogelijkheden om eruit te komen. Maar dan moet je wel aan de slag! Lees hier welke vormen van hulpverlening we in Nederland kennen.

Laat de trompet schallen voor een Jubeljaar

Tue, 17 Jan 2023 15:49:12 GMT

Een nieuwe start, rust achter de Nederlandse voordeur en vooral een einde aan het moeras van problematische schulden.

Inleiding.

Een Jubeljaar, de schone-lei-samenleving. Niks nieuws, Duitsland deed het al in 1948 voor haar burgers en in 1953 gebeurde het op landelijk niveau over de oorlogsschulden. Sterker nog, in samenlevingen van voor de jaartelling gebeurde het om de 50 jaar , bij de aanstelling van een nieuwe machthebber. Slaven naar huis, schulden kwijtgescholden en land terug gegeven. Niet alleen uit ideologie, maar ook uit wijsheid: een Jubeljaar helpt tegen te groot en scheef gegroeide macht, politieke onrust en economische instabiliteit.

Kunnen wij anders gaan aankijken tegenover schulden van burgers? Kunnen wij beseffen en begrijpen dat je op verschillende manieren in de schulden kan komen? Dat maar een héél klein deel van de mensen bewust fraudeert, maar dat de overige groep mensen wordt behandeld met onterecht wantrouwen?

Laat mijn blog een zaadje zijn in ons Nederlandse collectieve bewustzijn. Denk er eens over, wanneer we als land de enorme schulden van Duitsland konden kwijtschelden na de oorlog. Kunnen we dat dan ook doen voor onze mede-Nederlanders?

Om de 50 jaar een Jubeljaar, wat levert dat op.

De samenlevingen van vóór de jaartelling waren niet te vergelijken met nu. Maar het idee van een Jubeljaar blijft hetzelfde. Een nieuwe start. Een streep door de problematische schuldenlast van burgers, onder voorwaarden. Vroeger gebeurde dit wegstrepen van schulden niet uit idealisme, maar vanuit de erkenning dat het noodzakelijk was om zowel politieke stabiliteit te waarborgen als om sociale rust te creëren.

Naast rust in de Nederlandse huishoudens zie ik na een Jubeljaar neveneffecten optreden in het terugdringen van de druk op de zorg, de ziekenhuizen en ggz, politie en handhaving. In het verminderen van kansenongelijkheid, zelfmoord, eenzaamheid en meer.

Dit zijn allemaal lange termijneffecten die goed zijn voor het economische, sociale en menselijke klimaat in Nederland. Ik ben ervan overtuigd dat veel Nederlanders niet beseffen hoe ons schuldensysteem werkt. Tegelijkertijd ontberen de meesten de ervaring met armoede en schulden, gelukkig. Maar hadden zij deze kennis en ervaring wél, dan zaten honderdduizenden mensen nu niet vast in een niet-werkend systeem. Neem daarbij de wetenschap mee dat de samenleving meer geld kwijt is om mensen in de schulden te houden en een minimaal deel te helpen, dan dat er daadwerkelijk aan schulden wordt terugbetaald. En dan heb ik het alleen nog maar over kosten in geld. Niet in gezonde en gelukkige levensjaren.

De schrijnende privé-situaties die beschreven zijn in de toeslagenaffaire zijn namelijk niet voorbehouden aan de gedupeerden van deze affaire. Dit zijn de dagelijkse situaties waarin mensen zich bevinden die leven met problematische schulden. Mensen zakken echt weg in misère en worden vervolgens door een bureaucratische mangel gehaald. Hun levens staan stil en zij dragen niet optimaal bij aan de samenleving.

Ook wanneer je met een mooi vast contract vrijwel iedere onzekerheid hebt gepareerd, probeer jezelf dan eens voor te stellen dat je zelf of een familielid eens écht pech krijgt en in de schulden terecht komt. En een vraag aan de Nederlandse ondernemer; hoe lang zou je een bedrijf in de lucht houden met de kosten-baten-verhouding zoals het Nederlandse schuldhulpsysteem? (Lees verderop) Misschien levert de schone-lei-samenleving ons zelfs geld óp! In het slechtste geval zijn de kosten gelijk maar worden mensen in één keer echt vooruitgeholpen en staat de hele maatschappij minder onder druk.

Bloeden tot de laatste druppel: tegen welke prijs?

We leven in ons land nog steeds de kreet ‘gij zult bloeden tot de laatste druppel’ na. Maar tegen welke prijs per druppel bloed?

Even wat cijfers ter duiding. Naar schatting hebben vóór de corona-crisis ongeveer 555.000 huishoudens in Nederland schulden. Problematische schulden, dus niet zelf af te lossen in drie jaar. Ook weer naar schatting kost de samenleving deze mensen tussen 5 miljard (Argumentenfabriek) en 11 miljard (Nibud) tot zelfs 17 miljard (SZW) per jaar. Denk aan uitkering door verlies van werk en ziekte, bijzondere bijstand, het hele schuldhulp systeem, extra zorgkosten, extra politie, huisuitzetting, opvang, maatschappelijk werk, kosten van rechtbanken énzovoort.

De jaarlijkse schuldenlast van deze groep wordt geschat op 3,5 miljard tot 5,7 miljard. 90% van dit bedrag is oninbaar uitgaande van de betalingsnorm van 10% zoals door deskundigen geschat . We moeten accepteren dat schulden niet altijd afbetaald kunnen worden, al is de wil er vaak wel. De hoogte van de kosten zoals genoemd, reeds jaren bekend vanuit verschillende onderzoeken, wegen geenszins op tegen de baten. Wanneer ik uitga van de geschatte kosten ten opzichte van de daadwerkelijk geïnde schulden (10%) kost elke wél geïnde euro tussen de 9 en 27 euro. Daarbij worden de vele huishoudens nog níet eens uit de problemen geholpen, al die levens blijven stilstaan.

Is 9 tot 27 euro kosten, om 1 euro te kunnen innen rechtvaardig voor de hardwerkende, belastingbetalende Nederlander zonder schulden? Reken eens door naar miljoenen Belastinggeld?

Reacties op een Jubeljaar zullen zijn dat het zo makkelijk niet is, dat het onzeker is, dat er nadelen aan zitten. Dat het met onze samenleving niet rechtvaardig is, niet uit te leggen. Eens hoor, één gevolg van de landelijke kwijtschelding kan een dalende betalingsmoraal zijn, dit is niet uit te sluiten helaas. Zo zijn er meer nadelen te noemen. Maar wat is dan het alternatief? Doorgaan zoals we nu doen en overal doekjes voor het bloeden?

Is er nu een infuus nodig of houden we het bij een doekje voor het bloeden?

Van de 555.000 huishoudens met problematische schulden meldt jaarlijks 87.000 zich bij de schuldhulpverlenende instellingen. We hebben een ingewikkeld systeem gebouwd vanuit de gedachte dat mensen een tweede kans verdienen. De intentie is er dus wel! Bureaucratische trajecten maken toelating echter moeizaam en voor niet veel mensen weggelegd. Evenals het 3-jarige traject dat volgt na toelating tot schuldhulp, waarbij je van een minimum leeft en de rest gebruikt wordt om schuldeisers af te betalen. Het restant aan schulden die overblijven wordt uiteindelijk kwijtgescholden.

Van de 87.000 mensen die om hulp vragen ontvangt 30.000 mensen advies, het is niet bekend hoeveel van deze mensen hun schulden zelf kunnen regelen en hoeveel mensen later alsnog schuldhulp aanvragen. Van de overige 59.000 mensen die de enorme papieren hobbel hebben kunnen nemen en daadwerkelijk worden toegelaten tot een schuldhulptraject, bereikt 20 procent na het driejarige traject een schone lei. Dat komt neer op 3,2 procent van de huishoudens met problematische schulden (18.000 van 555.000). De rest valt af en ploetert verder, een onbekend aantal huishoudens redden het alsnog op eigen kracht maar hier zijn geen cijfers over bekend. En hoeveel nieuwe mensen met schulden komen er jaarlijks bij?

Huh? Ja, echt, 3 procent, hoe mooi deze infographic ook is verwoord over de prachtige behaalde resultaten... En nu komt er wellicht een nieuwe stroom schuldenaren aan, door de inflatie, Corona en de energiecrisis. Hoe gaan we die helpen?

Niet, dus. Of nee, dat is oneerlijk, maar nauwelijks. En jaar op jaar draagt de samenleving de (stijgende) kosten. Ik zie vele initiatieven langskomen over het verkorten van schuldhulptermijnen, het vereenvoudigen van toelating tot schuldhulp, het verkleinen van het toeslagen systeem als grote veroorzaker van schulden. Hier een nieuwe rekentool, daar een nieuwe inkomenstabel. Allemaal sterke initiatieven waarvan er een deel absoluut doorgevoerd móet worden. Maar onvoldoende om het probleem daadwerkelijk het hoofd te bieden. Too little, too late.

De schone-lei-samenleving gaat over het terugbrengen van onze Nederlandse menselijke maat, onze toekomst. Dit is veel urgenter en meer van deze tijd dan ons calvinistisch te laten bloeden tot de laatste druppel. We hebben dan wel een mentale slag te maken.

Eigen schuld, dikke bult?

Na 12,5 jaar als bewindvoerder mensen uit de papieren moerassen te hebben getrokken, weet ik hoe zwaar het is en hoe stil het leven staat wanneer je leeft met problematische schulden. Er zijn voldoende academische onderzoeken die aantonen wat financiële problemen met iemand doen: je kan vooral nog korte termijn denken en zo verdwijnt je probleemoplossend vermogen. Zonder hulp van naasten, vrijwilligers of professionals kom je niet snel uit de schulden. Ondertussen lopen je schulden op door rente, incasso- en deurwaarderskosten en boetes. Vaak kom je er helemaal niet uit ofwel na heel erg veel jaren ellende.

Mét die verminderde denkvermogens door de schulden moet je zelf zorgdragen voor je administratie. Zoals het zelf ervoor zorgen dat je je wettelijke minimuminkomen ontvangt. Dit houdt onder andere in dat je in een jaar soms meer dan 20 formulieren moet invullen met bijlagen bij verschillende instanties. Dat je zelf je beslagvrije voet moet controleren. Je moet dus heel gestructureerd te werk gaan en niets uit het oog verliezen. Het is een bijzondere moeilijkheidscurve die bureaucratie in Nederland, hoe lager je inkomen, hoe moeilijker het voor je wordt gemaakt. Je moet het zelf ervaren om te weten hóe intensief dit is. Wanneer ik, zelfs met al mijn werkervaring, nu van een minimumloon en met problematische schulden moet leven, dan vrees ik dat ik fouten zal maken.

En dus moeten we ons afvragen of de schuld wel alleen bij de individuele burger ligt. Zijn financiële problemen als gevolg van het overlijden van een dierbare, scheiding, ziekte, een onverwachte inkomensval, het van overheidswege moeten sluiten van je bedrijf een kwestie van schuld? Of van ongelukkige omstandigheden?

- Wanneer je continu wordt verleid om spullen te kopen die je helemaal niet nodig hebt, heeft de verleider dan ook een verantwoordelijkheid? Ik noem dat financiële manipulatie.

- Wanneer je de formulieren van de Belastingdienst moeilijk vindt, en je maakt een fout bij de invulling. Ben je dan schúldig? Of is het dan ook aan de Belastingdienst om haar taal begrijpbaar te houden?

- Wanneer je aan het einde van het jaar promotie en salarisverhoging hebt gekregen waardoor je inkomen nét boven de toeslaggrens is gestegen en je opeens 2000 euro moet terugbetalen. Ben je dán misschien schuldig?

We maken allemaal fouten, maar de één heeft een dusdanig inkomen dat een fout zuur is, maar op te vangen. De ander is 10 jaar van zijn leven kwijt omdat dit het begin is van stapeling en oplopen van schulden.

Een klein percentage is altijd uit op fraude, profiteren en misbruik van regelingen. Ik denk dat dit percentage lager ligt dan we geloven op basis van berichten uit de media. Uit mijn eigen werkervaring is dit misschien 2 procent. Daarbij moeten we onszelf ook bedenken dat er in het nabije verleden ook wel eens enorme financiële instellingen met overheidsgeld zijn gered, is er binnen die instellingen nóóit een fout gemaakt?

Wanneer het de grote zaak betreft kan er met de hand over het hart gestreken worden om vervolgens diep in de buidel te tasten. Wanneer het om de individuele burger gaat wordt er gesproken over eigen schuld.

Kortom, laten we het Jubeljaar afstoffen en van alle kanten gaan bekijken. Laten we erkennen dat het overheidssysteem faalt en eenmalig de boel herstarten. De hele wirwar aan regels uitkleden, geen voorschotten meer, enkel eenvoudig aan te vragen en gebundelde basisvoorzieningen en dit alles vorm gegeven en opgetuigd in gelijkwaardige samenwerking met mensen voor wie dit bedoeld is. Niet alleen maar door beleidsmakers met een bijzonder wereldbeeld. Wél vroegsignalering en wekelijkse zelfzorg-lessen op élke middelbare school, lessen over hoe je je leven leeft, geld en (mentale) gezondheid.

Als je hier dan toch over aan het mijmeren bent, bedenk je dan eens welke zucht van opluchting er door het land zal gaan. Wanneer je daar een gevoel en een beeld bij wil, lees dan mijn boek Jubeldag.

Persoonlijke opmerking: Deze blog schrijf ik niet vanuit een breder plan, het is mijn individuele kijk na mijn 12,5 jaar werkervaring en gesprekken met cliënten. Ik ben volledig onafhankelijk en verdien geenszins mijn geld met subsidies of een overheidssalaris. Met een schone-lei-samenleving wil ik levensvrijheid en een kans op geluk bewerkstelligen voor een grote groep Nederlanders die nu gevangen zit in financiële, papieren stress. Ik ben na toepassing van de schone-lei-samenleving op geen enkele manier uit op meer macht over burgers vanuit de overheid. Persoonlijk streef ik naar een leven waarin ik onafhankelijk ben van de overheid, en dus in vrijheid kan leven (en denken). Dat wil ik voor iedere Nederlander zoveel mogelijk. Op die manier kan de overheid ook sterk zijn waar nodig, in plaats van alom aanwezig, overbelast en over ingewikkeld.

Deze blog heb ik geschreven in 2021 maar niet eerder geplaatst, nu is pas het moment.

Schuldhulp in Nederland

Wed, 02 Nov 2022 13:48:18 GMT

Wat heeft schuldhulpVERLENING in Nederland jou te bieden?

Originele publicatiedatum 02-11-2022, door Marieke Ariëns.

Vorige week bleek uit het nieuws dat het aantal verzoeken tot schuldhulp toeneemt in Nederland. Niet verwonderlijk in tijden van crisis na crisis.

In mijn eerdere blogs beschreef ik al wanneer je schulden hebt en wanneer je om hulp vraagt.

Ben je (eindelijk!) zover dat je hulp vraagt, heb je kans dat je op een wachtlijst komt... Moeilijk te accepteren! Gemeenten kunnen echter niet altijd aan de vraag naar schuldhulp voldoen. Bovendien zijn het veelal lange, bureaucratische processen. Ook voor de schuldhulpverlener niet altijd even leuk .

In de tijd dat je moet wachten tot je voor schuldhulp in aanmerking komt, zul je toch je geldzaken zo goed als mogelijk bij moeten blijven houden. Hiervoor zijn verschillende manieren zoals ik hier beschreef.

Juist voor mensen die moeten wachten of de drempel naar schuldhulp via de overheid niet wensen te nemen, heb ik de online training ' Geld, je Basis ' ontwikkeld. Helaas moet je dan wel zelf enorm aan de bak, maar dan blijf je wel zélf de regie over je leven houden. En werk je aan je toekomst. Los je je schulden niet op, dan verlies je steeds meer de zeggenschap over je eigen leven.

Er zijn jammer genoeg geen makkelijke, snelle oplossingen op dit gebied, maar het goede nieuws is dat er wel degelijk oplossingen zijn!

Ook voor jou! Oprecht geloven in jóuw oplossing is de eerste stap in de juiste richting. Dat hoort ook bij de training die ik beschikbaar heb gesteld.